* Hans Middendorp Advies *

De Projecten rond ‘De Nieuwe Afsluitdijk’ Door de eeuwen heen staat Nederland bekend om zijn innovaties in watermanagement. Al in de eerste helft van de zestiende eeuw begonnen de ijverige Nederlanders met het droogmalen van de eerste kleine meertjes in Noord-Holland. De eerste bekende inpoldering van het 35 hectare grote Achtermeer ten zuiden van Alkmaar, werd al in 1533 uitgevoerd. Nu, bijna 500 jaar later zijn de Flevopolders de laatste toonaangevende droogmakerijen waarmee Nederland een indruk op de wereld heeft kunnen maken. In 1932 werd de Afsluitdijk gesloten en kwamen de zeedijken rondom de voormalige Zuiderzee in de luwte te liggen. De Afsluitdijk heeft een lengte van 32.5 kilometer en verbindt de provincies Noord-Holland en Friesland met elkaar. Omdat de Afsluitdijk niet meer voldoet aan de eisen voor de waterveiligheid als gevolg van de klimaatverandering, is in 2006 besloten om de Afsluitdijk te versterken. De werkzaamheden zijn in 2017 gestart en in 2020 is ‘De Nieuwe A...

Bezuinigen en investeren in de afvalwaterketen In het landelijk Bestuursakkoord Water (BAW) van 2011 hebben heeft de rijksoverheid, samen met de waterschappen, gemeenten en drinkwaterbedrijven, afgesproken dat zij jaarlijks 8 procent proberen te besparen op de kosten voor het beheer en onderhoud van de afvalwaterketen. De afvalwaterketen bestaat uit de gemeentelijke riolering en de waterzuiveringsinstallaties van de waterschappen. Ondanks dat iedere belanghebbende in de afvalwaterketen zich bewust is van de enorme opgave die de toekomst gaat brengen, ging iedereen akkoord met deze structurele kostenbesparingen. Vooral door het samenwerken van de diverse partijen in de waterzuiveringssector, het bundelen van zuiveringscapaciteiten en door reorganisatie van de werkzaamheden zou een belangrijke besparing op de kosten opleveren. Aan de ene kant streeft men naar een aanzienlijke kostenbesparing terwijl men aan de andere kant flink moet investeren om de kwaliteit van het oppervlaktewater e...

Ruimtelijke ordening en de natuur Nog steeds krijgen we in Nederland een melig onderbuikgevoel als we, tijdens één van de vele deur-aan-deur collectes, worden aangesproken over de bedreigde diersoorten in Nederland. En we moeten toegeven dat in Nederland het aantal exemplaren Damherten, Kornhoenen, Velduilen en Vuursalamanders in Nederland kritisch laag is en met lokaal uitsterven worden bedreigd. Eigenlijk met tegenzin gooien we dan maar weer 2 eurootjes in de collectebus. Niet om van ons schuldgevoel af te komen, maar eerder om van die collectant af te zijn. Maar nu we van die collectant af zijn moeten we ons wel eens afvragen hoe het gesteld is met de bescherming van de bedreigde diersoorten in Nederland en welke wetgeving wij er op na houden. Wet Natuurbescherming 2017 Sinds 1 januari 2017 is in Nederland de nieuwe Wet Natuurbescherming van kracht. Met de invoering van deze wetgeving vervangt de overheid drie oude wetten: De boswet (1961), de Flora- en Faunawet (1998) en de ...

Innovaties in de waterzuivering Er vindt momenteel een ware innovatieslag in de afvalwaterzuivering. Maar nog niet alle technische mogelijkheden worden ook al goed benut. Gemeenten en waterschappen kunnen veel strenger sturen op het zuiveren aan de bron van afvalwater uit ziekenhuizen, dat - vanzelfsprekend - hoge concentraties medicijnresten bevat. En het combineren van afvalstromen, zoals mestverwerking met afvalwaterzuivering, biedt perspectieven om de waterkwaliteit te verbeteren. Conservatie houding tegenstrijdig met innovatie In het Bestuursakkoord Water van april 2011 hebben het Rijk, de provincies, de gemeenten, de waterschappen en de drinkwaterbedrijven de weg ingeslagen naar een doelmatiger beheer van de afvalwaterketen. De voornaamste doelstellingen in dit akkoord zijn, naast het verbeteren van de kwaliteit van het (afval)water, het terugwinnen van grondstoffen en energie. Middels een langetermijnvisie, de routekaart afvalwater 2030 hebben de deelnemende partijen...

Rivierkreeftjes als alternatief voor palingvissers De Amerikaanse rivierkreeft, ook wel rode rivierkreeft genoemd, werd in 1985 voor het eerst waargenomen in Nederland. Omdat de Amerikaanse rivierkreeft in Nederland nauwelijks te maken had met natuurlijke vijanden, kon deze soort een explosieve groei doormaken met lokaal zeer hoge aantallen. De verspreiding van de Amerikaanse rivierkreeft is nu nog grotendeel beperkt tot het westen van het land, delen van Brabant en Gelderland. Ook in de stadsgrachten van Amsterdam, Breda, Den Haag, Gouda, Hilversum, Rotterdam en Utrecht krioelt het inmiddels van de kleine kreeftjes. En ook in het ‘Groene Hart’ van Holland is het beestje prominent aanwezig. Per hectare oppervlaktewater wordt soms zelfs tot 800 kilogram Amerikaanse rivierkreeft aangetroffen. Foto: Sandra Zeilstra, AD De natuur heeft tijd nodig om het natuurlijke evenwicht te herstellen. Natuurlijke vijanden zoals buizerds, eenden, futen, kraaien, meeuwen, muskusrat en reigers lere...

Een landelijk netwerk van grote natuurgebieden De Oostvaardersplassen, gelegen tussen Almere en Lelystad, zijn een natuurgebied dat is ontstaan na de drooglegging van de Flevopolders in de periode 1950-1968. Dit jonge natuurreservaat, dat bestaat uit een groot moerasgebied met rietvlaktes, ruige graslanden en waterplassen, is uniek in Europa. Het reservaat heeft een grootte van 5.600 hectare en is te onderscheiden in twee gebieden. Het moerasgedeelte en de plassen hebben een grootte van 3.600 hectare en zijn belangrijk voor bijvoorbeeld de vogeltrek. Het droge gedeelte heeft een grootte van 2.000 hectare en is een geschikte woonomgeving voor de grote grazers. De provincie Flevoland is verantwoordelijk voor het beheer van de Oostvaardersplassen. De Provinciale Staten van Flevoland, waar de VVD en SGP het voortouw hebben genomen, hebben voor het beheer van de Oostvaardersplassen een plan opgesteld. Het plan, dat zowel veel tegenstanders als voorstanders kent, behelst twee belangrij...

Urgente aanpak exoten in Nederland noodzakelijk Er worden in Nederland steeds vaker nieuwe soorten dieren en planten aangetroffen langs de waterkant. Sommige exoten zijn onschuldig, maar andere exoten veroorzaken overlast door het verstoppen van watergangen of het ondergraven van dijken. De kerntaak van de waterschappen is het waterbeheer van alle sloten en vaarten plus de zorg voor de dijken en andere waterkeringen. Niet alleen het technische beheer valt hieronder, maar ook het beheer van de flora en fauna langs onze waterwegen en dijken. Door de veranderende klimaatomstandigheden komen er steeds opnieuw nieuwe soorten naar Nederland. En door ons streven naar schoon water en een natuurlijker wateromgeving hebben we - onbedoeld - ook te maken met een toename van overlastgevende planten en dieren met een negatieve invloed op het watermanagement. Waterschappen hebben overlast van nieuwe soorten dieren en planten Sommige nieuwe soorten zoals de bever, het rode rivierkreeftje, de wa...

Innovatief Bouwen met de natuur? Ons laaggelegen Nederland is uitermate kwetsbaar is voor klimaatveranderingen. Nederland heeft wel al een aantal innovatieve oplossingen uitgevoerd, om mee te bewegen met de natuurkrachten (‘bouwen met de natuur’) . Projecten zoals de Hondsbossche en Pettemer Zeewering, de Deltawerken, de veiligheidsbuffer in de Oesterdam en de aanleg van de Zandmotor voor de kust van Zuid-Holland hebben Nederland op de wereldkaart gezet als innovator op het gebied van waterveiligheid. Besparingen door het ‘bouwen met de natuur’ De verschillende uitgevoerde projecten hebben aangetoond dat Nederland voorop loopt met de integratie van nieuwe natuur in deze projecten. Natuurmonumenten is natuurlijk een groot voorstander en maakt dan ook gretig gebruik van de term ‘Bouwen met de natuur’. Sterker nog: in een persbericht in juni 2014 beweerde Natuurmonumenten dat het ‘Bouwen met de natuur’ de overheid een besparing van minstens 45 miljoen Euro per jaar kan opleveren. ...

Watergovernance in Nederland Hoe staat het met het waterbeheer in Nederland? Het lijkt erop dat we in de media steeds vaker berichten over wateroverlast zien. Gaat het waterneheer in Nederand achteruit, of hebben we te maken met de gevolgen van de klimaatverandering? Kan Amsterdam hetzelfde overkomen zoals Houston die door de orkaan Harvey geheel blank werd gezet? Het antwoord hierop is: Bijna onmogelijk! In Nederand hebben we een uitstekende reputatie op het gebied van watermanagement. Echter uitzonderlijke weersverschijnseen kunnen uitzonderijke gevolgen hebben! Geen watergovernance in Texas? De orkaan Harvey veroorzaakte de ergste overstroming in de geschiedenis van Houston. Nog steeds zij de inwoners van deze stad op zoek naar antwoorden hoe deze ramp zich heeft kunnen voltrekken. Zowel bestuurders als wetenschappers buigen zich over het feit hoe het zo mis heeft kunnen gaan. Steeds meer feiten komen aan het licht over hoe de derde grootste stad van Amerika is gebouwd zonder a...

Zeesluis Nieuwe Waterweg nog niet nodig? Op Prinsjesdag heeft het kabinet het Deltaprogramma 2018 , samengesteld door de Deltacommissie, aan de Tweede Kamer gepresenteerd. Het Deltaprogramma, dat de periode tot 2050 bestrijkt, concludeert dat de huidige Maeslantkering tot 2070 voldoet. Echter onder ingenieurs en watermanagers is al geruime tijd een discussie gaande over de noodzaak van een zeesluis in de Nieuwe Waterweg. Inclusief de voorbereidingstijd, zal de bouw van deze zeesluis 20 tot 25 jaar in beslag nemen. Voor een ‘waterdicht’ Deltaplan zal men nu al moeten beginnen met de voorbereidingen. Anders is het sluizencomplex nog niet operationeel in 2050. De zeespiegel stijgt door klimaatverandering De zeespiegel stijgt door het opwarmen van de aarde en het smelten van de ijskappen. Tegelijkertijd daalt de bodem in West-Nederland. Door het aanleggen van de zeesluizen in de Nieuwe Waterweg kunnen we Nederland beter beschermen tegen het stijgende zeewater. Bij storm op zee kan h...