* Hans Middendorp Advies *

Historie waterschappen Wat veel mensen niet beseffen is dat de waterschappen een enorme historische waarde hebben voor onze gemeenschap. De eerste samenwerking tussen dorpen en buurtschappen om de waterhuishouding te regelen stamt uit 1122. In de regio Utrecht werkten twintig dorpen en buurtschappen samen om de Kromme Rijn, bij Wijk van Duurstede, af te dammen. Het eerste echte waterschap werd in 1255 door graaf WIllem II ingesteld om het waterbeheer in Rijnland te centraliseren. Vanaf dit moment werden er overal in het land waterschappen opgericht hetgeen ook tot een soort wildgroei leidde onder deze waterschappen. Naast de bekende grote waterschappen had de burger ook te maken met kleine waterschappen die verantwoordelijk waren voor een bepaald deel van het grote waterschap. Hiernaast bestonden er ook waterschappen die alleen verantwoordelijk waren voor de zeeweringen of het zuiveren van het oppervlaktewater. Uiteindelijk werd in 1848 de verantwoordelijkheden voor het waterbeheer ...

De nieuwe Omgevingswet Met de invoering van de Omgevingswet , die vermoedelijk pas op 1 januari 2021 wordt ingevoerd, wil de overheid de regelgeving voor ruimtelijke ontwikkeling aanzienlijk vereenvoudigen door bestaande regelgeving samen te voegen of zelfs geheel af te schaffen. Op basis van de voorstellen van minister Melanie Schultz (Ministerie Infrastructuur en Milieu 2010-2017) heeft het kabinet ingestemd met vier ontwerpbesluiten die invulling moeten geven aan de Omgevingswet. Hierbij moeten de vier besluiten, besluit activiteiten leefomgeving, het Besluit bouwwerken leefomgeving, Besluit kwaliteit leefomgeving en het Omgevingsbesluit, de 60 bestaande besluiten vervangen. Doelstellingen nieuwe omgevingswet Met het invoeren van de Omgevingswet heeft het Rijk drie doelstellingen voor ogen. Zo kunnen verschillende plannen voor ruimtelijke ordening, milieu en natuur beter op elkaar worden afgestemd. Daarnaast creëert de overheid meer ruimte gemeenten, provincies en waterschapp...

Waterbeheer in de agrarische sector Zoals we allemaal weten zijn de agrarische bedrijven in Nederland afhankelijk van een optimaal waterbeheer. Te veel water betekent dat het land onbewerkbaar wordt of het vee niet in de weide kan staan en te weinig water betekent weer dat de gewassen niet groeien en dat men het vee moet bijvoeren. Dus elk agrarisch bedrijf is afhankelijk van een goed watermanagement zodat in de eerste plaats de kosten beheersbaar blijven. In de agrarische sector is de laatste jaren een ware innovatieslag gaande op het gebied van waterbeheer. Men wil minder afhankelijk zijn van de waterschappen en men wil tegelijkertijd het hoofd kunnen bieden aan de veranderende klimatologische omstandigheden. Deze innovatie systemen bieden uitstekende oplossingen op het gebied van waterbeheer en verhogen de kwaliteit van de landbouwgrond en de weides. Peilgestuurde drainage Met peilgestuurde drainage kan men het afvoeren van overtollig hemelwater doseren. Door dit innovatiev...

Waterbeheer in Nederland Omdat grote delen van Nederland onder de zeespiegel ligt en omdat we in ons kleine landjes te maken hebben met een hoge bevolkingsdichtheid en een hoge graad van verstedelijking is het waterbeheer in Nederland is noodzakelijk. Het beheren van het grond- en oppervlaktewater wordt in Nederland uitgevoerd door een verzameling van een aantal lokale, regionale en nationale instanties waarbij ieder zijn eigen werkgebied beheert en zijn eigen verantwoordelijkheden heeft. Zonder het Nationaal Waterplan 2016-2021 , waarin de verantwoordelijkheid en de taken duidelijk omschreven zijn, lijkt dit waterbeheersysteem behoorlijk complex. Het kader voor het waterbeheer werd eerder al vastgelegd in het Nationaal Waterplan en de regionale waterplannen uit 2009. Historisch waterbeheer Op historische gronden spelen de waterschappen een centrale rol in het waterbeheer in Nederland. In de grondwet van 1848 werd vastgelegd dat de waterschappen, onder toezicht van de provincies...

De gevolgen van het stijgen van de zeespiegel In ons laaggelegen land kijken we met argusogen naar de alsmaar stijgende zeespiegel . Al eeuwen lang hebben we moeten vechten om onze voeten droog te houden. Maar wat betekent het stijgen van de zeespiegel nu werkelijk voor ons? De specialisten op dit gebied spreken over een absolute en een relatieve zeespiegelstijging. Hierbij is de absolute stijging van de zeespiegel de som van de totale hoeveelheid water in de oceanen en zeeën (massa) en de dichtheid, ook wel het soortelijk gewicht, van deze watermassa. De relatieve zeespiegel, de som van het stijgen van de zeespiegel en de bodemdaling, is hierbij voor Nederland het meest toepasbaar. Door de naweeën van de laatste ijstijd en door het inklinken van de bodem hebben we in Nederland te maken met een bodemdaling van enkele centimeters per eeuw. Op sommige plaatsen, vooral in de gebieden met veengrond, daalt de bodem sneller. IJstijden Veel mensen wijzen de klimaatveranderingen aan als ...

Integraal waterbeheer in stedelijke gebieden De aanwezigheid van water in stedelijke gebieden heeft een sterke invloed op de kwaliteit van de leefomgeving. Een sluitend integraal watermanagement is deze stedelijke gebieden is dan ook van groot maatschappelijk en ecologisch belang. Veel gemeenten proberen in het stedelijk gebied de regierol in handen te houden waarbij iedere gemeente weer een eigen opvatting hebben in de verantwoordelijkheden voor het watermanagement. Door deze gemeentelijke verschillen in opvatting is een er vaak onduidelijkheid wie waarvoor verantwoordelijk is. Het stedelijk watermanagement is echter een maatschappelijke en ecologische opgave waarvoor de verschillende partijen nauwer moeten gaan samenwerken. In de praktijk is al gebleken dat er ruimte gecreëerd moet worden voor maatwerk waarin de verschillende partijen in nauwe samenwerking moeten participeren. Vooral door de klimaatveranderingen en de vergaande verstedelijking in Nederland is een integraal waterma...

Gevolgen van de klimaattop Bonn Op de klimaattop , die van 6 tot en met 17 november in Bonn gehouden werd, bleek vooral het optimisme te overheersen. Zelfs de vertegenwoordiger uit sterk geïndustrialiseerde landen, die doorgaans zeer sceptisch zijn, gaven aan zich achter het akkoord van Parijs te scharen. In dit akkoord zijn alle 195 deelnemende landen overeengekomen dat de globale opwarming, ten opzichte van het pre-industriële tijdperk, ruim onder de 2 graden Celsius moet komen. Ook hebben de deelnemende landen afgesproken dat de uitstoot van broeikasgassen zoveel mogelijk wordt teruggedrongen. Maatregelen Om de uitstoot van broeikasgassen zoveel mogelijk te beperken kunnen er veel initiatieven worden ondernomen. Het opwekken van duurzame energie biedt zelfs meerdere voordelen. Het produceren van energie zal minder belastend zijn voor het milieu, er vindt een integratie plaats tussen natuur en mens en er wordt een bijdrage geleverd aan de duurzaamheid van onze leefomgeving. Voor...

De Projecten rond ‘De Nieuwe Afsluitdijk’ Door de eeuwen heen staat Nederland bekend om zijn innovaties in watermanagement. Al in de eerste helft van de zestiende eeuw begonnen de ijverige Nederlanders met het droogmalen van de eerste kleine meertjes in Noord-Holland. De eerste bekende inpoldering van het 35 hectare grote Achtermeer ten zuiden van Alkmaar, werd al in 1533 uitgevoerd. Nu, bijna 500 jaar later zijn de Flevopolders de laatste toonaangevende droogmakerijen waarmee Nederland een indruk op de wereld heeft kunnen maken. In 1932 werd de Afsluitdijk gesloten en kwamen de zeedijken rondom de voormalige Zuiderzee in de luwte te liggen. De Afsluitdijk heeft een lengte van 32.5 kilometer en verbindt de provincies Noord-Holland en Friesland met elkaar. Omdat de Afsluitdijk niet meer voldoet aan de eisen voor de waterveiligheid als gevolg van de klimaatverandering, is in 2006 besloten om de Afsluitdijk te versterken. De werkzaamheden zijn in 2017 gestart en in 2020 is ‘De Nieuwe A...

Urgente aanpak exoten in Nederland noodzakelijk Er worden in Nederland steeds vaker nieuwe soorten dieren en planten aangetroffen langs de waterkant. Sommige exoten zijn onschuldig, maar andere exoten veroorzaken overlast door het verstoppen van watergangen of het ondergraven van dijken. De kerntaak van de waterschappen is het waterbeheer van alle sloten en vaarten plus de zorg voor de dijken en andere waterkeringen. Niet alleen het technische beheer valt hieronder, maar ook het beheer van de flora en fauna langs onze waterwegen en dijken. Door de veranderende klimaatomstandigheden komen er steeds opnieuw nieuwe soorten naar Nederland. En door ons streven naar schoon water en een natuurlijker wateromgeving hebben we - onbedoeld - ook te maken met een toename van overlastgevende planten en dieren met een negatieve invloed op het watermanagement. Waterschappen hebben overlast van nieuwe soorten dieren en planten Sommige nieuwe soorten zoals de bever, het rode rivierkreeftje, de wa...

Innovatief Bouwen met de natuur? Ons laaggelegen Nederland is uitermate kwetsbaar is voor klimaatveranderingen. Nederland heeft wel al een aantal innovatieve oplossingen uitgevoerd, om mee te bewegen met de natuurkrachten (‘bouwen met de natuur’) . Projecten zoals de Hondsbossche en Pettemer Zeewering, de Deltawerken, de veiligheidsbuffer in de Oesterdam en de aanleg van de Zandmotor voor de kust van Zuid-Holland hebben Nederland op de wereldkaart gezet als innovator op het gebied van waterveiligheid. Besparingen door het ‘bouwen met de natuur’ De verschillende uitgevoerde projecten hebben aangetoond dat Nederland voorop loopt met de integratie van nieuwe natuur in deze projecten. Natuurmonumenten is natuurlijk een groot voorstander en maakt dan ook gretig gebruik van de term ‘Bouwen met de natuur’. Sterker nog: in een persbericht in juni 2014 beweerde Natuurmonumenten dat het ‘Bouwen met de natuur’ de overheid een besparing van minstens 45 miljoen Euro per jaar kan opleveren. ...

Watergovernance in Nederland Hoe staat het met het waterbeheer in Nederland? Het lijkt erop dat we in de media steeds vaker berichten over wateroverlast zien. Gaat het waterneheer in Nederand achteruit, of hebben we te maken met de gevolgen van de klimaatverandering? Kan Amsterdam hetzelfde overkomen zoals Houston die door de orkaan Harvey geheel blank werd gezet? Het antwoord hierop is: Bijna onmogelijk! In Nederand hebben we een uitstekende reputatie op het gebied van watermanagement. Echter uitzonderlijke weersverschijnseen kunnen uitzonderijke gevolgen hebben! Geen watergovernance in Texas? De orkaan Harvey veroorzaakte de ergste overstroming in de geschiedenis van Houston. Nog steeds zij de inwoners van deze stad op zoek naar antwoorden hoe deze ramp zich heeft kunnen voltrekken. Zowel bestuurders als wetenschappers buigen zich over het feit hoe het zo mis heeft kunnen gaan. Steeds meer feiten komen aan het licht over hoe de derde grootste stad van Amerika is gebouwd zonder a...

Zeesluis Nieuwe Waterweg nog niet nodig? Op Prinsjesdag heeft het kabinet het Deltaprogramma 2018 , samengesteld door de Deltacommissie, aan de Tweede Kamer gepresenteerd. Het Deltaprogramma, dat de periode tot 2050 bestrijkt, concludeert dat de huidige Maeslantkering tot 2070 voldoet. Echter onder ingenieurs en watermanagers is al geruime tijd een discussie gaande over de noodzaak van een zeesluis in de Nieuwe Waterweg. Inclusief de voorbereidingstijd, zal de bouw van deze zeesluis 20 tot 25 jaar in beslag nemen. Voor een ‘waterdicht’ Deltaplan zal men nu al moeten beginnen met de voorbereidingen. Anders is het sluizencomplex nog niet operationeel in 2050. De zeespiegel stijgt door klimaatverandering De zeespiegel stijgt door het opwarmen van de aarde en het smelten van de ijskappen. Tegelijkertijd daalt de bodem in West-Nederland. Door het aanleggen van de zeesluizen in de Nieuwe Waterweg kunnen we Nederland beter beschermen tegen het stijgende zeewater. Bij storm op zee kan h...

Wateroverlast door hoosbuien samen oplossen Wereldwijd hebben we te maken met de opwarming van de aarde. Ook in Nederland hebben we te maken met een toename van de hoeveelheid en de intensiteit van regen. De meest recente klimaatscenario's van het KNMI zijn er duidelijk over dat dit in de toekomst alleen maar erger wordt. Vooral het aantal hoosbuien per jaar, waarbij er in korte tijd heel veel regenwater valt, zal volgens het KNMI sterk stijgen. Ook worden de zomers droger en de winters natter. Om deze ‘wateroverlast-uit-de-lucht’ binnen de perken te houden, is samenwerking tussen gemeenten, waterschappen en bewoners is noodzakelijk. Samenwerking Ten opzichte van een decennium geleden is het nu al merkbaar dat we bij een regenbui te maken hebben met een grotere hoeveelheid hemelwater. Hadden we vroeger dikwijls te maken met langdurige motregen, tegenwoordig hebben we veel vaker een korte en hevige bui waarna het al snel weer droog is. Er moet dus ook meer regenwater in kor...